مقدمه

بیماریهای دهان مجموعه‌ای گسترده از مشکلات هستند که می‌توانند سلامت عمومی بدن را تحت تأثیر قرار دهند.

از پوسیدگی ساده دندان گرفته تا سرطان‌ های دهانی، این بیماری‌ ها نه‌ تنها بر عملکرد طبیعی دهان و دندان اثر می‌ گذارند بلکه کیفیت زندگی فرد را نیز کاهش می‌ دهند.

اهمیت شناخت این بیماریها در آن است که بسیاری از آن‌ها در مراحل اولیه قابل پیشگیری یا درمان هستند، اما در صورت بی‌ توجهی می‌ توانند به مشکلات جدی‌ تر منجر شوند.

دهان به‌ عنوان ورودی اصلی غذا و هوا به بدن، نقش حیاتی در سلامت عمومی دارد و هرگونه اختلال در آن می‌ تواند پیامدهای گسترده‌ ای داشته باشد.

پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان شایع‌ ترین بیماری دهان است که تقریباً همه افراد در طول زندگی خود آن را تجربه می‌ کنند.

این بیماری زمانی رخ می‌دهد که پلاک‌ های باکتریایی روی سطح دندان تجمع یافته و با تولید اسید، مینای دندان را تخریب می‌ کنند.

در مراحل اولیه، پوسیدگی تنها به صورت لکه‌ های سفید یا قهوه‌ای ظاهر می‌شود، اما در صورت پیشرفت می‌ تواند به ایجاد حفره‌ های عمیق و دردناک منجر شود.

مصرف زیاد قند و کربوهیدرات، عدم رعایت بهداشت دهان و کاهش بزاق از عوامل اصلی پوسیدگی هستند.

درمان شامل پرکردن دندان، استفاده از فلوراید و در موارد شدیدتر عصب‌ کشی یا کشیدن دندان است.
سلامت دهان با تغذیه ی درست

بیماریهای لثه

بیماریهای لثه از التهاب ساده (ژنژیویت) تا مراحل پیشرفته‌تر (پریودنتیت) را شامل می‌ شوند. ژنژیویت با قرمزی، تورم و خونریزی لثه مشخص می‌شود و در صورت درمان به‌موقع قابل برگشت است.

اما اگر این مرحله نادیده گرفته شود، بیماری به پریودنتیت تبدیل می‌شود که در آن لثه‌ها عقب‌نشینی کرده و استخوان نگهدارنده دندان تخریب می‌شود. این وضعیت می‌تواند به لق شدن و از دست رفتن دندان‌ها منجر شود.

عوامل خطر شامل سیگار، دیابت، استرس و تغذیه نامناسب هستند. درمان شامل جرم‌گیری، جراحی لثه و در موارد شدیدتر پیوند استخوان یا لثه است.

زخم‌ های دهانی

زخم‌ های آفتی دهان یکی از شایع‌ترین مشکلات مخاط دهان هستند که معمولاً به صورت ضایعات کوچک، گرد و دردناک در داخل گونه، لب یا زبان ظاهر می‌شوند.

علت دقیق این زخم‌ها ناشناخته است، اما عواملی مانند استرس، تغییرات هورمونی، کمبود ویتامین‌ها و حساسیت غذایی نقش دارند. این زخم‌ها معمولاً ظرف یک تا دو هفته بهبود می‌یابند، اما در برخی افراد به‌طور مکرر عود می‌کنند.

درمان شامل استفاده از دهان‌شویه‌های ضدالتهاب، ژل‌های بی‌حس‌کننده و در موارد شدید داروهای خوراکی است.
دندان عقل چیست؟

عفونت‌ های قارچی

کاندیدیازیس دهانی یا برفک دهان یکی از بیماری‌های قارچی شایع است که بیشتر در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، نوزادان یا کسانی که از آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده می‌کنند دیده می‌شود.

این بیماری با لکه‌های سفید روی زبان و مخاط دهان مشخص می‌شود که به‌راحتی جدا شده و زیر آن سطح قرمز و دردناک باقی می‌ماند. درمان شامل استفاده از داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی است.

رعایت بهداشت دهان و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت نقش مهمی در پیشگیری دارد.

تبخال دهانی

تبخال دهانی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس است و با تاول‌های دردناک روی لب یا اطراف دهان ظاهر می‌شود. این بیماری بسیار مسری است و معمولاً از طریق تماس مستقیم منتقل می‌شود.

تبخال‌ها پس از چند روز ترکیده و زخم ایجاد می‌کنند که طی یک تا دو هفته بهبود می‌یابد.

درمان شامل داروهای ضدویروس موضعی یا خوراکی است که می‌توانند مدت بیماری را کوتاه کنند.

پیشگیری شامل اجتناب از تماس مستقیم با افراد مبتلا و تقویت سیستم ایمنی بدن است.

بوی بد دهان (هالیتوزیس)

بوی بد دهان یکی از مشکلات رایج است که می‌تواند تأثیر منفی بر روابط اجتماعی و اعتماد به نفس فرد داشته باشد. علت اصلی آن تجمع باکتری‌ها در دهان است، اما بیماری‌های لثه، پوسیدگی دندان، خشکی دهان و حتی مشکلات گوارشی نیز می‌توانند نقش داشته باشند.

درمان شامل رعایت بهداشت دهان، استفاده از دهان‌شویه، درمان بیماری‌های زمینه‌ای و در برخی موارد تغییر رژیم غذایی است. نوشیدن آب کافی و ترک سیگار نیز نقش مهمی در کاهش بوی بد دهان دارند.

خشکی دهان (زروستومیا)

خشکی دهان زمانی رخ می‌دهد که تولید بزاق کاهش یابد. بزاق نقش حیاتی در محافظت از دندان‌ها و لثه‌ها دارد و کاهش آن می‌تواند خطر پوسیدگی و عفونت را افزایش دهد.

خشکی دهان معمولاً ناشی از مصرف داروها، دیابت، درمان‌های خاص مانند شیمی‌درمانی یا افزایش سن است. علائم شامل احساس چسبندگی در دهان، مشکل در بلع و ترک‌های لب است.

درمان شامل نوشیدن آب کافی، استفاده از آدامس بدون قند و در موارد شدید داروهای محرک بزاق است.